Makaleler

Kariyer Planı Nasıl Yapılır?

Genel anlamda kariyer “bir yere gelebilmek” için yapılan yolculuk demektir. Kariyerin sözlük anlamı ise bir meslekte zaman ve çalışmayla elde edilen aşama, başarı ve uzmanlıktır. Meslekte yetişmişlik, uzmanlaşmak suretiyle en üst derecelere kadar varma durumudur. Plan ise sözlük anlamda; bir işin, bir eserin gerçekleştirilmesi için uyulması tasarlanan düzendir. Başka bir ifadeyle yapılacak işleri belirli süre, sıra düzen içine sokulmasıdır. Kariyer planlaması ise bir yere ulaşabilmek için yapılacak yolculuğun, bu yolculukta yapılacak işlerin süre, sıra ve düzen içine sokulmasıdır. Bu tanımlarda bir genel manada bir de özel kariyer planından söz edilebilir. Genel manada kariyer planı bireyin hayatında ulaşmak istediği noktaya yapacağı yolculuğu tasarlaması ve bu yolculukta yapacaklarını belirli bir sıra, süre ve düzen içine koymasıdır. Özel manada hayatını kazanacağı alanda bir başka deyişle mesleki yaşantısında ulaşmak istediği noktaya ulaşmak için yapacaklarını belirli bir sıra, süre ve düzen içine koymasıdır.

İstediğiniz bir hayatı yaşamanız için kariyer planlaması büyük önem taşımaktadır. Kariyer planı hayatta ulaşmak istediğiniz hedefinize ulaşmanızı kolaylaştıracak bir haritadır. Nasıl ki bilmediğiniz bir şehirde gitmek istediğiniz adrese sizi götüren şehir haritası ne ise kariyer planı da odur. Kariyer planı sizi hayat hedefinize götüren bir kroki bir haritadır.

Kariyer planı bir ömür planıdır. Türkiye İstatistik Kurumuna göre Türkiye’de ortalama ömür süresi 78’dir. Yine Türkiye’de insanlar 20 ile 30 yıl çalışmaktadır. Bir insan hayatı boyunca ortalama 60.000 ile 85.000 saat arasında çalışmaktadır. İnsan hayatının yarı yakınına yakın bir süre çalışmaktadır.  Kariyer planı sizin bu süreyi ne iş yaparak geçireceğinizi belirler. Aslında kariyerinizi planladığınızda yaşamınızı da planlamaktasınız. Belirleyeceğiniz hedef kariyer pozisyonu, hayat standardınızı da belirleyeceğinden dolayı dikkatli bir seçim yapmalısınız.

Yaşam düzeyinizi belirlemek kendi elinizdedir. Yaşamınız boyunca yapacağınız meslek ve işler, yaşamınızı da belirleyecektir. Kariyer planınız, aynı zamanda ailenizin himayesinden çıktıktan sonra kendi kendinize yöneteceğiniz yaşamınızda ne iş yapacağınızı, işinizde ve mesleğinizde nasıl yükseleceğinizi ve yaptığınız işin yaşamınızı nasıl değiştireceğini şekillendirir.

Kariyer planına sahip olmak, size iş hayatınız boyunca pek çok avantaj sağlayabilir. Kariyer planı sayesinde iş ve özel hayatınızda oluşabilecek problemlere karşı yeni stratejiler geliştirebilirsiniz.

Kariyer planı yapabilmek için öncesinde yapılması gerekenler vardır.

  • Kendini Tanıma: Doğru bir kariyer planı oluşturmak için; kişilik özellikleriniz,

değerleriniz, yetenek ve becerileriniz, güçlü ve zayıf yanlarınızla birlikte kendinizi tanımanız, üzerinde en fazla düşünmeniz gereken konulardan biridir. Kariyer planınızı oluştururken değerleriniz, yetkinlikleriniz, geçmişte yaşadığınız deneyimlerinizi değerlendirmelisiniz. Kişilik özelliklerinizin yanı sıra beklentileriniz, hayal ettiğiniz çalışma ortamı ve çalışma koşulları gibi faktörleri de belirlemelisiniz.

  • Kendinizi keşfetmeye yönelik aşağıdaki konular üzerine bir çalışma yapabilirsiniz;
  • Kişilik özelliklerinizi ve davranışlarınızı analiz edin.
  • İş ve özel yaşamınızda size ışık tutacak ilkeler olan değerlerinizi belirleyin.
  • Yeteneklerinizi, becerilerinizi, tavırlarınızı ortaya dökün.
  • Güçlü ve zayıf yanlarınızı yazın.
  • Vizyon Belirleme: Bireysel vizyonumuz, yaşamımızın sonraki dönemlerinde olmak

istediğimiz nokta ve bu noktaya ulaşırken izleyeceğimiz yol, yani ilke ve değerlerimizden oluşmaktadır. Vizyonumuz, yaşamımız boyunca bize yön gösteren bir rehber ve bir anlamda hayatımızın pusulası olmaktadır.
Bireysel vizyonumuzu belirlerken aşağıdaki sorular üzerine düşünebilirsiniz;
      – İlke ve değerlerimiz nelerdir?
      – Yaşamın anlamı nedir? Ne için yaşıyorum?
      – Yaşamda üstlendiğim roller nelerdir? (Öğrenci, çalışan, akraba, arkadaş, dost, vatandaş vb.)
      – Üstlendiğim her role ilişkin olarak, olmak istediğim noktalar nelerdir?
      – Kendimi beş ve on yıl sonra nerede görmek istiyorum?

  • Kariyer Hedeflerini Belirleme: Vizyonumuz, en son varış noktamızdır. Hedeflerimiz

ise, bu noktaya varmak için neler yaptığımızdır. Hedefler, bireyin amaçları doğrultusunda kullandığı araçlardır. Kısa veya uzun dönemli olarak saptanabilir ve hedeflere ulaşıldıkça, yenileri belirlenebilir. Ancak bireyin yaşam felsefesi değişmedikçe vizyonunda önemli değişiklikler olmaz. Aşağıdaki konular üzerine düşünebilirsiniz;
      – Ne istediğinizi tam olarak belirleyin. Kendinizi hangi noktada görmek size mutlu eder?
      – Kısa ve uzun vadeli hedeflerinizi oluşturun. Örneğin; kendinizi beş yıl içinde nerede görüyorsunuz?
      – Hedeflerinize nasıl ulaşacağınızı planlayın. Hedefinize ulaşmak için neler yapmanız

gerekiyor?
      – Çalışmak istediğiniz alan hakkında bilgi edinin; lisans üstü eğitime katılmanız gerekiyor

mu?
      – Hedeflerinize ulaşmanız için eğitimlere, sertifika programlarına katılmanız gerekiyor mu?
      – Üniversitenin son yıllarındaysanız, yüksek bir not ortalaması tutturmaya çalışın. Bazı firmalar kriter olarak yüksek not ortalaması isteyebiliyor

  • Meslek Seçimi: Doğru bir kariyer planı yapabilmek için önemli öğelerden biride

kendinize uygun mesleği seçmektir. Doğru seçim kendi özellikleriniz ile mesleklerin özelliklerinin eşleştirilmesidir. Kendi özellikleriniz ile mesleğim özellikleri büyük oranda örtüşüyorsa o meslek doğru seçimdir. Bunun için mesleklerin tanınması gerekir. Prof.Dr. Yıldız KUZGUN’a göre meslekler hakkında aşağıda belirtilenler bilinmelidir.

  • Mesleğin gerektirdiği faaliyetler, yapılan işin özellikleri? İşte gereken sorumluluklar,

görevler, güçlükler nelerdir? Bu meslek ne gibi etkinlikleri kapsamaktadır? gibi işin esas yapısını ortaya koyacak bilgiler.

  • Çalışma ortamı ve koşulları? İş nasıl bir ortamda yürütülüyor. Bu ortamda neler

kullanılıyor, kimlerle ilişkiye giriliyor? Günlük, haftalık çalışma saatleri, çalışma koşullarının güç olup olmadığı gibi bilgiler.

  • Bu meslekte çalışanlarda aranan nitelikler? Yaş, cinsiyet, boy, ağırlık, duyu

organlarının hastalığı gibi nitelikler yönünden bir sınırlama ya da tercih durumu var mı? İş ne gibi yetenekler gerektiriyor (genel ve özel yetenekler açısından). Bunun yanında yabancı dil bilme, bilgisayar kullanma vb. yeterlilikler gerektiriyor mu? gibi bilgiler.

  • Mesleğe hazırlanma ve giriş nasıl olmaktadır? Meslek nasıl bir eğitim gerektiriyor?

Eğitimi veren kurumlar, süresi, bu okullara giriş koşulları, okuldan sonra staj-uygulama gerekip gerekmediği? işe giriş sınavla mı, koşulları nasıl? gibi bilgiler.

  • Meslekte ilerleme ve kazanç durumu vb. Mesleğin başlangıçtaki kazanç ve statüsü

nasıldır? Bu statü ve gelir nelere bağlı olarak ve nasıl artmaktadır? Meslek ömür boyu sürecek nitelikte midir, emeklilik koşulları nasıldır?

  • İş Hayatına Hazırlık:
  • Karar verdiğiniz kariyer alanında size en uygun sektörlerin ve firmaların hangileri olduğunu listeleyin.
  • Listelediğiniz firmalara nasıl ulaşabileceğinizi, işe alım ve çalışma koşullarının neler olduğunu, ücret skalalarını, bünyelerindeki personelin kariyer ve eğitim stratejilerini öğrenmeye çalışın.
  • Firmaların insan kaynakları departmanlarının irtibat bilgilerini ve yetkili kişilere listeleyin. Daha sonra bu birimlere iş başvurusunda bulunabilirsiniz.
  • Dergi ve gazetelerdeki iş ilanlarını takip edin.
  • İş ve ekonomi dergilerindeki sektörler ve firmalara yönelik haberleri, röportajları takip edin.
  • İnsan kaynakları danışmanlık firmalarının listesini çıkarın ve web sitelerindeki iş pozisyonlarını takip edin.
  • Firmaların iş başvurusu alma yöntemlerini öğrenin.
  • Üniversitelerin ve insan kaynakları sektörünün kariyer günleri ve etkinliklerini takip edin.

Kariyer planı yapabilmek için gereken ön çalışmaları yaptıktan sonra planınızı

yapabilirsiniz. Bunun için;

  • Hedefinizi Belirleyin:

Kariyer planlaması yaparken ilk aşamada sizin vizyonunuza uygun kariyer hedeflerinize

Ulaşacağınız süreleri belirlemenizdir. Hedefleriniz ile ilgili takvim belirlenmelidir. İlk bir yılda, 5. yılda, 10. yılda, 20. yılda ulaşacağınız nokta nedir? Hedeflediğiniz noktaya ulaşmak istediğiniz zaman konusunda kararlı olmanız planlama aşaması için önemli bir noktadır. Süreç içinde palanını uygulamada sorunlar birtakım engellerle karşılaşılabilir. Bu tür durumlarda ya plan yeni koşullara göre güncellenmelidir. Kariyer planınız esnek olmalıdır. Yeni koşullara göre güncellenebilmelidir.

  • Sektör belirleyin:

Kariyer yapacağınız sektörü netleştirin. Hangi sektörlerin ve firmaların geleceği olduğunu,

hangi sektörlerde iş ve ücretin daha yüksek olduğunu ve bunlardan hangilerinin size ihtiyacı olabileceğini netleştirmelisiniz. Bu belirlemeyi yaparken niteliklerinizi, bilgi ve becerilerinizi göz önünde bulundurun. Sırf ücreti iyi gerçek anlamda ilgili olmadığınız ve kendinize yeterince güvenmediğiniz alanlara yönelmeyin, sizi geliştirecek ve size bir şeyler katacak yüreğinizle çalışacağınız şirketleri düşünün.

  • Başka pozisyonları da düşünün

Kariyer yapmayı düşündüğünüz, vasıflarınıza uygun sektörü ve mesleği bulduktan sonra

ya da çalıştığınız iş sizi tatmin etmiyorsa; bilgi ve tecrübelerinizi değerlendirebileceğiniz başka iş pozisyonları için plan geliştirmeniz gerekebilir. Bu durumda neler yapabileceğinizi, nasıl bir yol izlemeniz gerektiğini kafanızda oluşturun.

  • Artı ve eksilerinizi belirleyin

Güçlü ve zayıf yönlerinizi belirleyin. Bu noktada mümkünse güçlü taraflarınızı artırmaya bakın. Kendinizi dinleyin. Sizi tanıyan kişilerden yardım alarak kendiniz hakkında yeni fikirler edinin. Kariyer sahibi olmak isteyen kişilerin en büyük hayali yaptıkları işte iyi olmak, tercih edilebilir olmaktır. Yaptığınız işte iyi olmak için, ne yaptığınızı bilmek büyük önem taşıyor. Bu noktada kendinizi konumlandırmanız gerekebilir. Kendinizi ilerleyen süreçte nerede görmek istediğiniz, yetenekleriniz kariyer yapmayı düşündüğünüz sektöre ve firmaya ne kadar uygun olup olmadığınız önemli hususlar.

  • Harekete geçin

Ne yapmak istediğinize karar verdiyseniz bunu yerine getirmek için kullanacağınız taktikleri uygulamaya başlayın… Kariyer yapmayı düşündüğünüz sektör ile ilgili birtakım araştırmalar yapabilir, sektördeki uzman kişilerden görüş alabilir, yapmayı düşündüğünüz meslekte başarılı olmuş kişilerden ayrıntılı bilgi alabilirsiniz. Bunların yanı sıra ilgi duygunuz sektöre yönelik hazırlanmış yayınları, iş, ekonomi, teknoloji ve web sayfalarını takip etmek daha donanımlı olmanız açısından faydalı olacaktır. İş olanaklarını araştırın. Öz geçmişinizi hazırlayın. İş başvuruları yapın ve yaptığınız başvuruları takip edin.

  • Finans planı yapın

Kariyer planınızı uygulamak için ihtiyaç duyduğunuz parasal miktarı belirleyin. Finans kaynaklarınızı belirleyin. Planınızı uygularken yapacağınız bazı değişiklikler ekonomik durumunuzu etkileyebilir. İşten çıkarılma, işten ayrılma, şehir değişikliği vb. gibi durumlar nedeniyle başınıza gelebilecekleri önceden düşünmeniz ve çözüm yolları bulmanız gerekebilir.

Kariyer planını zaman zaman gözden geçirmeniz ve bu plana artı ve eksilerinizi eklemeniz gelişiminizi görmeniz açısından faydalı olacaktır.

  Ramazan NAMAL

  Psikolojik Danışman

KAYNAK

Prof Dr. Yıldız KUZGUN

Turgut Özal Üniversitesi Kariyer Merkezi

Emre Metin dijital pazarlama Eğitmeni

Yazar Hakkında

Psikolojik Danışman Ramazan Namal

Ramazan Namal
Psikolojik Danışman

Afyonkarahisar ili Sultandağı ilçesi Yakasinek köyünde 1966 yılında doğdu. İlköğrenimini İzmir Buca Çakabey İlkokulunda, ortaokul ve lise öğrenimini İzmir Buca Lisesinde, yükseköğrenimini de Malatya İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalında yaptı.
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 1991 yılında Aksaray Ticaret Anadolu Ticaret Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesine Rehber Öğretmen olarak atandı. Burada 1991-1995 yıllarında görev yaptıktan sonra sırasıyla Tokat Erbaa Ortaokulu (1995-1998), İzmir Anadolu Lisesi (1998-2001), İzmir Atatürk Lisesi (2001-2011), İzmir Buca Mehmet Akif Ersoy Anadolu Öğretmen Lisesi (2011-2015), İzmir Buca Mehmet Akif Ersoy Sosyal Bilimler Lisesinde (2015-2016) görev yaptı.
Evli ve 2 çocuk babasıdır. Aşağıda belirtilen eğitimleri alıştır.
09/1994 Üniversite giriş sınavları ve program tercihleri semineri / MEB
10/2008 Krize Müdahale Eğitim / MEB
04/2010 Öğrenci Koçluğu Eğitimi / MEB
01/2011 Bilişsel Davranışçı Çerçevede öfke yönetim semineri/ MEB
11/2011 Temel Yetenekler Testi 6-8 uygulayıcı yetiştirme semineri / MEB
01/2012 Aile Danışmanlığı Temel Eğitimi / Türk Rehberlik ve Psikolojik Danışma
Derneği
07/2012 Aile Danışmanlığı Tamamlama Eğitimi / Uluslararası Evlilik ve Aile
Danışmaları Derneği
03/2013 Temel Yetenekler Testi 9-11uygulauyıcı yetiştirme semineri / MEB
01/2015 Aile Danışmanlığı Müdahale Teknikleri Eğitimi / Uluslararası Evlilik ve Aile
Danışmaları Derneği

Yorum Bırak