Makaleler

Sınav Stratejisi ve Hazırlanması

“Yolculuğun kendisi zirveye ulaşmak kadar önemlidir; sadece oraya varmak değil, nasıl vardığınız da belirleyicidir.”
Sir Chris Bonnington

Image result for strateji

Hayatta hiçbir başarı tesadüf değildir. Başarı kendiliğinden elde edilmez. Başarı için inanç, azim ve çalışmak gerekir. Başarıda bir diğer önemli faktör de stratejidir. Başarılı olmak için bir strateji yoksa başarıya ulaşılamayabilir. Gerek askeri gerek siyasal ve politik gerek ekonomik gerekse kişisel başarılar stratejiyle kazanılmıştır.

Strateji Nedir?

Image result for strateji

Her tür başarıda rol oynayan strateji nedir? Strateji, önceden belirlenen bir amaca ulaşmak için tutulan yalların ve uygulanan yöntemlerin bütünüdür, Sınav stratejisi ise sınav için belirlenmiş hedefe ulaşmak için izlenen yol ve uygulan yöntemdir. LGS, YKS ya da KPSS olsun sınav için belirlenmiş hedefe ulaşmak için bir sınav stratejisine sahip olmak gerekir. Başarıya ulaşmak için sınav öncesi hazırlık kadar sınav süreci de önemlidir. Sınav sürecini en verimli şekilde değerlendirilmesi sınav stratejisi ile mümkündür.

Sınav Stratejisi Nasıl Hazırlanır?

Sınava giren bir adayın kendisine uygun bir sınav stratejisi hazırlayabilmesi için kendisini tanıması ve sınavın yapısını bilmesi gerekir. Kendini tanımadan ve sınavın yapısını bilmeden gerçekçi bir strateji hazırlanamaz. Kendini tanıma, sınav öncesi duygusal durum, dikkatin ve motivasyonun en yüksek olduğu zaman dilimi, dikkatin dağılmaya ve yorgunluğun başladığı zaman dilimi, en kolay ve hata yapma olasılığının en düşük olduğu test, en zor test vb. bilmesidir. Sınavın yapısını bilme, sınavda yer alan testler, testlerin soru sayısı, test sorularının dayandığı konular, sınavın süresi, testlerin puan türlerine göre ağırlığı vb. konularda bilgi sahibi olmaktır. Bunlar vb. bilgilerle kendine uygun bir sınav strateji hazırlanabilir.

Süre Dağılımı:

Image result for saat

Sınav stratejisi hazırlarken ilk iş süre dağılımı yapmaktır. Sınav için verilen süreyi testlere dağılımını yapmaktır. Süre dağılımında ölçü testlerde yer alan soru sayısı ve testlerdeki cevaplama hızıdır. Soru sayısı çok ve cevaplama hızı yavaş olan testlere çok, soru sayısı az ve cevaplama hızı yüksek olan testlere az süre ayrılmalıdır. Örneğin YKS’nin sınavlarından TYT ( Temel Yeterlilik Testi) için verilen süre 135 dakikadır. Sınavda Türkçe testi (40 soru), Sosyal Bilimler testi (20 soru), Matematik testi (40 soru) ve Fen Bilimleri testi ( 20 soru) yer almaktadır. Şöyle bir süre dağılımı yapılabilir.

  1. Türkçe testi 40 dk.
  • Kelime anlam bilgisi, cümlede anlam bilgisi, dil bilgisi soruları 15 dk.
  • Paragraf soruları 25 dk
  1. Sosyal Bilimler testi 20 dk
  • Tarih 5 dk
  • Coğrafya 5 dk
  • Felsefe 5 dk
  • Din Kültürü ve Ahlak bilgisi  (veya ilave Felsefe soruları) 5 dk
  1. Matematik testi 50 dk.
  2. Fen bilimleri testi 25 dk.
  • Fizik 10 dk.
  • Kimya 8 dk.
  • Biyoloji 7 dk.

Sınav Öncesi Psikoloji:

Image result for sınav psikolojisi

Sınav stratejisini hazırlarken süre dağılımından sonraki adım testlerin cevaplama sıralamasını yapmaktır. Testlerin cevaplama sıralamasını yapabilmek için sınav öncesi psikolojik durum tespit edilmelidir. Sınavdan önce kendinizi nasıl hissediyorsunuz? Heyecanlı, aşırı heyecanlı, kaygılı, panik, rahat, çok rahat mı(sınava soğuk) hissediyorsunuz? Aşırı heyecanlı, kaygılı ya da çok rahat hissediyorsanız, bu durum sınav performansınızı olumsuz etkileyecektir. Bu nedenle sınava başlayacağınız testi belirlemede sınav öncesi psikolojik durumun belirlenmesi çok önem taşımaktadır.

 

İlk Test:

            Üniversite sınavlarında adaylar genellikle sınava ilk olarak Türkçe testinden başlamaktadır. Testin sınav puanında ağırlığını göz önüne alarak matematik testinden başlayanlarda vardır. Sınava başlanacak ilk testi belirlemede ölçü, sınav öncesi psikolojik durum ve adaya en kolay gelen, hata yapma olasılığının en düşük olduğu testtir. Öncelikle sınav öncesi psikolojik durum ve en kolay gelen, hata yapma olasılığının düşük olduğu test belirlenmelidir. Örneğin sınav öncesi çok heyecanlı, eliniz ayağınız birbirine karışıyor, karın ağrısı çekiyor, kendinizi sakinleştiremiyorsanız, size en kolay gelen ve hata yapma olasılığınızın en az olduğu test Türkçe testi, bu testinde kelimede anlam, cümlede anlam, dil bilgisi konuları ise sınava Türkçe testinden ve testin de bu sorularında başlanmalısınız. Soruları doğru yaptıkça rahatlayacak ve heyecanınız sönecektir. Sınava en kolay gelen ve hata yapma olasılığının en düşük olduğu testten başlamak, soruların doğru yapılmasını, sorular doğru yapıldıkça kendine güvenin gelmesini sağlayacaktır. Kendine olan güven sınavdaki motivasyonu artıracaktır.

Sınava iyi bir başlangıç yapmak, bir atletin yarışta iyi bir çıkış yapmasına benzer. İyi çıkış yapan atlet hemen ilk sıraya yerleşir. Yarışı ilk sırada bitirme açısından büyük avantaj ve psikolojik üstünlük sağlamış olur. Sınava iyi başlangıç yapan aday da sınav başarısı konusunda kendin güven kazanmış olur. Sınava olan motivasyonu artar.

Dikkat ve Motivasyon:

Image result for motivasyon

            Sınava başlangıç testi belirlendikten sonra sınav stratejinin hazırlanmasında diğer bir adım sınava hangi testle devam edileceğinin belirlenmesidir. Bu testin belirlenmesinde ölçü, dikkatin yoğunluğu ve motivasyonun zirvede olduğu zaman dilimidir. Sınava başladıktan sonra dikkatin en yoğun ve mativasyonun en üst düzey olduğu zaman, ne zamandır ve ne kadar sürmektedir? Bu zaman dilimi belirlenmelidir. Bu zaman diliminde en zor gelen ve hata yapma olasılığının en çok olduğu test ya da testler cevaplanmalıdır. Çünkü dikkat ve motivasyon en üst düzey olduğu zaman en zor soruların çözüm yolu görülebilecek, işlem hatası, yanlış okuma, kodlama hatası gibi hatalar yapılmayacaktır. Örneğin sınav başladıktan 20 dakika sonra dikkatiniz ve motivasyonunuz yoğunlaşıyor, zirveye ulaşıyor ve 60 dakika sürüyorsa, sizin için en zor test matematik testi ise bu sürede matematik çözmelisiniz. Matematik testi 45 dakikada bitirmiş, zindelik ve dikkat yoğunluğu sürüyorsa, matematikten sonra en zor gelen ikinci test ile sınava devam edilmelidir. Bu test fizik testi ise fizik testi soruları çözülmelidir. Fizik soruları, fizik testi için ayrılan süre için tamamlanmalıdır.

Farklı Testler:

            Sınav stratejisi hazırlarken dikkat edilecek bir noktada da benzer testlerin arka arkaya çözülmemesidir. Bir sayısal testten sonra sözel bir test çözülmelidir. Farklı tür faaliyet bulunmak beyne dinlenme imkânı verir. Bu nedenle sınavda testlerini sıralamasını yaparken benzer testlerin arka arkaya gelmemesine dikkat edilmelidir. Örneğin tarih testi çözüldükten sonra kimya testi çözülmelidir. Bu kural dikkatin yoğun ve motivasyonun en süt düzeyde olduğu zaman dilimi için de geçerli değildir.

Son Test:

            Sınav stratejisinin hazırlanmasında son testi belirlenmesi de önemli bir noktadır. Son testin belirlenmesinde ölçü, en kolay gelen ve hata yapma olasılığının en düşük olan ikinci testtir. Sınavın sonu, yorgunluğun başladığı ve dikkattin dağılmaya başladığı ve hata yapma olasılığının yüksek olduğu zamandır. Bu nedenle sınavın son bölümünde en kolay ve hata yapma olasılığının en düşük olduğu ikinci test yer almalıdır. Örneğin Türkçe testinden sonra en kolay ve hata yapma olasılığının en düşük olduğu test Tarih testi ise en son test Tarih testi olmalıdır.

Bütün Testlere Zaman:

            Sınav süresinin dağılımı yapılırken bütün testlere zaman ayırılmalıdır. Çünkü sınavda yer alan bütün testler cevaplanmalıdır. Sınavdaki (AYT sınavı hariç)  her testin cevaplanması sınav puanını artıracaktır. YKS’ye giren bir aday ‘ben mühendis olacağım, TYT’de sosyal bilimler testi benim işime yaramaz çözmesem de olur’ diye düşülmemelidir. Her bir doğru cevap puanın artması demektir. Her testin % 10’u çok kolay sorulardan oluşmaktadır. Her teste süre ayrılarak bu ve yapılabilecek sorulara ulaşılmış olur. Ayrıca girilmek istenen bölümün puan türünde ağırlığı az da olsa 3-4 sosyal bilimler sorusu 1 matematik doğru sorusuna denk gelebilir, aynı puan katkısını sağlayabilir. Bu nedenle sınavda yer alan bütün testlerdeki sorular yapılmalı ve bütün testlere zaman ayrılmalıdır.

Örnek Strateji:

  • Kelime anlam bilgisi, cümlede anlam bilgisi, dil bilgisi soruları 15 dk.
  • Matematik testi 50 dk.
  • Tarih 5 dk.
  • Fizik 10 dk.
  • Paragraf soruları 25
  • Kimya 8 dk.
  • Coğrafya 5 dk.
  • Biyoloji 7 dk.
  • Felsefe 5 dk.
  • Din Kültürü ve Ahlak bilgisi (veya ilave Felsefe soruları) 5 dk.

Turlama Yöntemi:

Related image

            Sınav stratejisinin başarılı olabilmesi için sınavda turlama yöntemi kullanılmalıdır. Turlama yöntemi: bir testte yer alan soruları test için ayrılan süre içinde çözümleri yapıp, süre kalması durumunda yapılamayan sorulara bir kez daha dönüp, bu soruların baştan sona kadar çözülmesidir. Başka bir deyişle bir testte yer alan sorular baştan sona çözüldükten sonra kalan süre içinde ikinci kez çözülemeyen soruların çözülmesidir. Turlama yöntemi zaman tasarrufu sağlar. Testte yer alan sorulara bakma imkânı tanır.

 

 

            Çalışma Yöntemi ve Sınav Stratejisi:

Sınava hazırlık sürecindeki ders çalışma yönteminiz ile sınava stratejinizi uyumlu olmalıdır. Başka bir ifadeyle çalışma yönteminiz, sınav stratejinizi desteklemelidir. Ders çalışırken özellikle soru çözümü bölümünde süreye bağlı çalışılmalıdır. ÖSYM, TYT sınavında soru başına 1,25 dakika vermektedir. Çalışma sırasında test çözerken,  soru başına 1 dakika vererek çalışılmalıdır. ÖSYM’nin verdiği sürenin altında bir hızla soru çözmek sınavda testlerde daha çok tur atma imkânı sağlayacaktır. Örneğin 50 soruluk bir test 50 dakikada tamamlanmalıdır. Test çözerken sınavda olduğu gibi turlama yöntemi uygulanmalıdır. Süreye bağlı çalışmak zamanla hızlı soru çözmeyi sağlayacaktır. Bu şekilde çalışılmaya başlandığı zaman başlangıçta yanlış soru sayısı artabilir. Süreye bağlı çalışılmaya devam ettikçe zamanla yanlış sayısı azalacaktır.

Değerlendirme ve Yenileme:

Image result for değerlendirme

            Her deneme sınavından sonra sınav stratejisinin değerlendirilmesi yapılmalıdır. Değerlendirme en temel ölçü; süre ve sıralamadır. Testlere ayrılan süre yeterli mi? Süresi artan test var mı? Süresi yeterli olmayan test var mı? Ne kadar süre eklemek gerekir? Testlerin cevaplama sırası size uygun mu? Başlangıç ve son testler uygun mu? Sıralamada bir değişiklik yapmaya ihtiyaç var mı? Benzeri sorularla sınav stratejisinin değerlendirilmesi yapılmalıdır. Değerlendirme sonuçlarına göre düzenlemeler yapılarak en ideal strateji hazırlanmış olur.

 

Ramazan NAMAL

Psikolojik Danışman

Yazar Hakkında

Psikolojik Danışman Ramazan Namal

Ramazan Namal
Psikolojik Danışman

Afyonkarahisar ili Sultandağı ilçesi Yakasinek köyünde 1966 yılında doğdu. İlköğrenimini İzmir Buca Çakabey İlkokulunda, ortaokul ve lise öğrenimini İzmir Buca Lisesinde, yükseköğrenimini de Malatya İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalında yaptı.
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 1991 yılında Aksaray Ticaret Anadolu Ticaret Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesine Rehber Öğretmen olarak atandı. Burada 1991-1995 yıllarında görev yaptıktan sonra sırasıyla Tokat Erbaa Ortaokulu (1995-1998), İzmir Anadolu Lisesi (1998-2001), İzmir Atatürk Lisesi (2001-2011), İzmir Buca Mehmet Akif Ersoy Anadolu Öğretmen Lisesi (2011-2015), İzmir Buca Mehmet Akif Ersoy Sosyal Bilimler Lisesinde (2015-2016) görev yaptı.
Evli ve 2 çocuk babasıdır. Aşağıda belirtilen eğitimleri alıştır.
09/1994 Üniversite giriş sınavları ve program tercihleri semineri / MEB
10/2008 Krize Müdahale Eğitim / MEB
04/2010 Öğrenci Koçluğu Eğitimi / MEB
01/2011 Bilişsel Davranışçı Çerçevede öfke yönetim semineri/ MEB
11/2011 Temel Yetenekler Testi 6-8 uygulayıcı yetiştirme semineri / MEB
01/2012 Aile Danışmanlığı Temel Eğitimi / Türk Rehberlik ve Psikolojik Danışma
Derneği
07/2012 Aile Danışmanlığı Tamamlama Eğitimi / Uluslararası Evlilik ve Aile
Danışmaları Derneği
03/2013 Temel Yetenekler Testi 9-11uygulauyıcı yetiştirme semineri / MEB
01/2015 Aile Danışmanlığı Müdahale Teknikleri Eğitimi / Uluslararası Evlilik ve Aile
Danışmaları Derneği

Yorum Bırak